Paniekaanval: wat te doen en wanneer hulp zoeken
Een paniekaanval voelt levensbedreigend, maar is dat niet. Wat er precies gebeurt, wat je op het moment zelf kunt doen, en wanneer je naar de huisarts gaat.
Redactioneel getoetst aan erkende bronnen zoals Thuisarts.nl, de NHG-richtlijn Angst en het Farmacotherapeutisch Kompas. Deze informatie is geen medisch advies; raadpleeg bij klachten je huisarts.
Kernclaims & bewijs
Een paniekaanval is heftig en beangstigend, maar niet gevaarlijk; de lichamelijke klachten horen bij een stressreactie.
Redelijk bewijsBij terugkerende paniekaanvallen is behandeling via de huisarts, vaak cognitieve gedragstherapie, effectief.
Sterk bewijs
Wat doe je bij een paniekaanval? Weet dat het niet gevaarlijk is en vanzelf zakt, adem langzaam uit met een langere uitademing, en vecht niet tegen de angst. Een paniekaanval voelt levensbedreigend, met hartkloppingen, benauwdheid en het gevoel dat je de controle verliest. Toch is het een heftige stressreactie, geen echt gevaar Thuisarts.nl (NHG), 2024.
⚠️ Dit is informatie, geen behandeling
Twijfel je bij de eerste keer over de klachten, zoals pijn op de borst, laat het dan checken. Bij terugkerende aanvallen hoort een huisarts mee te kijken. Heb je gedachten aan zelfdoding? Bel 113 (of 0800-0113).
Wat er gebeurt
Bij een paniekaanval slaat je alarmsysteem aan zonder echt gevaar. Je lichaam maakt zich klaar voor actie: hart sneller, ademhaling hoog, spieren gespannen. Die lichamelijke signalen jagen de angst op, wat de reactie versterkt Thuisarts.nl (NHG), 2024. Een aanval bereikt meestal binnen enkele minuten een piek en zakt daarna vanzelf, vaak binnen tien tot twintig minuten.
Wat je op het moment kunt doen
- Zeg tegen jezelf dat het een paniekaanval is en dat het overgaat.
- Adem langzaam, met een langere uitademing dan inademing.
- Vecht er niet tegen; verzet maakt het vaak erger.
- Blijf waar je bent als het kan, in plaats van te vluchten.
Vluchten geeft even opluchting, maar leert je brein dat de situatie gevaarlijk was. Blijven en het laten zakken doet op termijn meer. Zie ademhaling bij paniek voor de oefening.
Wanneer naar de huisarts
Krijg je vaker aanvallen, ga je situaties vermijden, of beperkt het je leven, dan is de huisarts de juiste stap. Voor een paniekstoornis is er goede behandeling, vaak cognitieve gedragstherapie en soms medicatie National Institute for Health and Care Excellence (NICE), 2011. Dat is beter onderbouwd dan welk supplement dan ook Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), 2019. Voor de bredere aanpak zie oorzaken van angst en stress.
Veelgestelde vragen
Wat moet ik doen tijdens een paniekaanval?
Weet dat het niet gevaarlijk is en vanzelf zakt, meestal binnen tien tot twintig minuten. Adem langzaam uit, langer dan je inademt, en probeer niet tegen de angst te vechten. Blijf waar je bent tot het afneemt.
Kan ik doodgaan aan een paniekaanval?
Nee. De klachten voelen alarmerend, zoals hartkloppingen en benauwdheid, maar het is een stressreactie, geen hartaanval. Twijfel je bij de eerste keer over de klachten, laat het dan checken om zeker te zijn.
Wanneer moet ik naar de huisarts?
Als je vaker paniekaanvallen krijgt, ze gaat vermijden, of je leven erdoor beperkt raakt. Er is goede behandeling. Bij pijn op de borst die je niet vertrouwt of bij gedachten aan zelfdoding zoek je direct hulp.
Bronnen
- Thuisarts.nl (NHG) (2024). Ik heb een paniekstoornis. thuisarts.nl. bron
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE) (2011). Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults: management (CG113). nice.org.uk. bron
- Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) (2019). NHG-Standaard Angst. richtlijnen.nhg.org. bron